Mało kto wie, że w początkach NLP miał swój udział polsko-amerykański naukowiec i filozof. Postacią tą był Alfred Korzybski. Był on inicjatorem rozwijającej się w latach 20. XX wieku w Stanach Zjednoczonych – semantyki ogólnej. Tematem tej nauki był wpływ języka na świadomość ludzką oraz możliwość przekształcenia tego wpływu. Błędy obciążające język i negatywnie wpływające na społeczeństwo wg semantyki ogólnej to np. nieprecyzyjność, skłonność do nadmiernej abstrakcji, niejasność, podatność na manipulacje.

 Alfred Korzybski 

Nauki Korzybskiego zainspirowały wielu naukowców w latach 60. Słynna akademia w Esalen i organizowane przez nią seminaria zaczęły interesować takich ludzi jak Fritz Perls, Gregory Bateson, Virginia Satir czy Milton H. Erickson. Notabene, praojców NLP.

 Fritz Perls

Wiadomo było, że powstanie takiej dziedziny nauki, będzie wiązać się z ludźmi w większej mierze „działającymi” niż „teoretyzującymi”.

Determinizm oraz behawioryzm traciły dużą część poparcia w ówczesnym czasie. Gregory Bateson wspierał relatywizm kulturowy, który twierdził, że żadna praktyka kulturowa nie jest dobra ani zła sama w sobie, ale musi być oceniona w kontekście w jakim funkcjonuje.

 Gregory Bateson

Tak samo do tematu podeszli John Grinder z Richardem Bandlerem.

Na początku lat 70. Bandler został zaproszony przez Boba Spitzera, do pracy w charakterze asystenta. Jego zadanie polegało na tworzeniu transkrypcji z nagrań terapeuty Fritza Perlsa. Tak powstały dwie książki. „The Gestalt Approach” oraz „Eye Witness to therapy”. W tym czasie Bandler był studentem na uniwersytecie w Kalifornii. Zaczął prowadzić tam warsztaty z terapii Gestalt. Po pewnym czasie we współpracy z dr Johnem Grinderem, który był asystentem w katedrze lingwistyki, wspólnie zaczęli budować model prowadzenia terapii przez Perlsa. Kolejnym ich wzorem do naśladowania była Virginia Satir, wspaniała terapeutka rodzin. Udało im się wychwycić meta-model języka, czyli unikalne konstrukcje językowe. Wtedy powstały pierwsze ich książki: „Struktura Magii cz. 1” oraz jej druga część.

 Virginia Satir

To właśnie meta-modelem zainteresował się Gregory Bateson. On poznał twórców NLP z Miltonem H. Ericksonem – geniuszem terapii. Dzięki obserwacji Ericksona stworzyli oni wzorce językowe, nazwane później „modelem Miltona”. Używał ich aby wprowadzać swoich pacjentów w trans i dawać potężne sugestie hipnotyczne. Potężne były również efekty jego pracy. Po roku pracy z Miltonem Grinder i Bandler uzyskiwali podobne efekty.

 Milton H. Erickson

Tak powstała Pierwsza generacja NLP. Oryginalny model, który stworzyli Grinder i Bandler studiując pracę terapeutyczną Miltona Ericksona, Fritza Persla i Vigrinię Satir, najskuteczniejszych terapeutów na świecie. Pierwsza generacja NLP opierała się na założeniu, że „NLP robi się na kimś”. Jakkolwiek bardzo efektywna pierwsza generacja przysporzyła sobie wielu przeciwników. Wiele osób uważało, że „robienie NLP” prowadzi do nadużyć i manipulacji, poza kontekstem terapeutycznym. Rozwiązania, oferowane przez pierwszą generację NLP, były bardzo skuteczne przy zmianie na poziomie zachowania, było ograniczone do relacji indywidualnej z klientem. Dzięki wypracowanym technikom zdobytym przy obserwacji mistrzów, byli szalenie skuteczni w pracy z menedżerami, sprzedawcami i podczas terapii. Proces Modelowania natomiast umożliwił im nauczenie siebie samych wzorców zachowań mistrzów terapii, wyruszyli w świat, głosząc, że drzwi do każdej wiedzy teraz stoją otworem. Mieli rację.

W momencie wzrostu popularności NLP pojawiło się kolejne „pokolenie”. Byli nimi znani Leslie Cameron-Bandler, Judith DeLozier, Stephen Gilligan, Robert Dilts, and David Gordon. W 1979 r. Steve Andreas napisał książkę z seminariów Bandlera i Grindera – “Z żab w księżniczki”.

 Robert Dilts

 Steve Andreas

Kolejne lata przyniosły „rozstanie” Bandlera i Grindera. Stało się tak w 1980 roku. To czas drugiej generacji NLP. NLP świeciło triumfy poza oryginalnym kontekstem terapeutycznym, szczególnie w biznesie, negocjacjach, sprzedaży, edukacji. Narzędzia NLP zaczęły obejmować takie aspekty ludzkiego doświadczenia jak wartości, przekonania, linię czasu, pozycje percepcyjne, zmiany w submodalnościach. Wciąż skoncentrowane na jednostce, zaczęło zajmować się relacjami pomiędzy ludźmi.

 Richard Bandler

Trzecia generacja NLP powstała około roku 1990. Podczas gdy John Grinder opracował Nowy Kod NLP, Podejście Nowego Kodu kładzie nacisk na inwencję, improwizację, tworzenie wzorców w tu i teraz dla rozwiązania konkretnego problemu, zbudowania stanu, eksploracji stanów psychologicznych. Według Nowego Kodu buduje się interwencje dla klienta, podczas gdy w pierwszej generacji dopasowuje się klienta do kolejnych kroków interwencji. W między czasie Robert Dilts stworzył swój model, który zorientowany jest na systemowość, i jako taki możliwi do zastosowania do edukacji i rozwoju organizacji, zespołów oraz jednostek. Robert podkreśla w swojej pracy istotność wizji i misji. Również Richard Bandler rozwijał swoją wersję NLP pod postacią Design Human Engineering (DHE) i Neuro Hypnotic Repatterning (NHR).

 John Grinder

W 1996 roku Bandler złożył pozew przeciwko Grinderowi i innym osobom związanym z początkami NLP, domagając się uznania wyłączności jego praw autorskich do NLP. Proces zakończył się w 2001 roku porozumieniem, zgodnie z którym Bandler i Grinder rozpoznają siebie nawzajem jako współtwórców NLP. Czwarta generacja NLP jest procesem, który był nieunikniony. Jak mówi John Grinder: „NLP to wszystko co działa”. Wszystko? Tak, jest w tym sens. Czwarta generacja NLP wychodzi daleko poza to co ktoś mógłby nazwać, czy usystematyzować ponieważ dotyczy, każdego trenera, który wprowadza swoje elementy, nowe technologie, inne szkoły myśli, filozofie, ćwiczenia, autorskie rozwiązania. Czwarta generacja NLP już istnieje, bo jeśli pójdziesz do kilku różnych trenerów spotkasz zupełnie inne podejścia, rozwiązania, odmienne technologie i punkty nacisku. Każdy z trenerów z odpowiednim przeszkoleniem, jest w stanie tworzyć swoje NLP. To była główna myśl Johna Grindera, kiedy tworzył metodę. Mówi współtwórca NLP:

…moja nadzieje w tamtym czasie, zawierała się w tym, że powstanie grupa oddanych mężczyzn i kobiet , którzy rozpoznając meta narzędzia, które odkryliśmy (Model Miltona) lub stworzyliśmy (Meta Model, Systemy Reprezentacji), wyruszą z nimi w świat identyfikować i tworzyć nowe modele doskonałości, które zaoferują światu.

Dziedzina NLP rozrosła się zarówno w fantastycznie rozwijające się przestrzenie ludzkiego ducha, jak i w niechlubne i  prymitywne obszary manipulacji. Ilość tematów, domen, kategorii i elementów życia jakich dotyka dzisiaj NLP jest ogromna. Właściwie każdy aspekt ludzkiego doświadczenia takich jak relacje, zdrowie, biznes, samorozwój, edukacja, medytacje jest pod silnym wpływem NLP. Świat zmienia się bardzo szybko i NLP jest zdecydowanie najlepiej przystosowane do zmieniania się wraz z rozwijającą się wiedzą i technologią.