Nieświadome procesy zmiany. Część I
Nieświadome procesy zmiany.
Zacznę od stwierdzenia, że nie istnieje realny podział na świadomy i nieświadomy umysł. Ludzie posiadają tendencję do zamrażania procesów i określania ich jako stany, kategorie, obszary otoczone granicami materialnymi lub definicyjnymi. Jest to tendencja, która pomaga uchwycić część procesu zmiany, aby móc ją opisać, zrozumieć, uporządkować. Innymi słowy podział na nieświadomy i świadomy umysł jest to model opisujący procesy umysłowe zachodzące w człowieku, można by rzec metafora tego co zachodzi w naszym organizmie. Ważne jest, abyś czytając ten artykuł traktowała świadomy i nieświadomy umysł jak dwa odmienne typy procesów angażujących cały organizm.
Opowieść o woźnicach
Kilka lat temu jeden z moich nauczycieli opowiedział mi historię. Jest to opowieść o kilku woźnicach. Pierwszy z nich dokładnie wiedział, gdzie chce jechać, nie zważał jednak ani na stan swojego powozu, ani własne zmęczenie, a tym bardziej na konia, którego wykorzystywał, źle odżywiał i bił, aby przyspieszyć podróż. Pewnego dnia koń się zbuntował i zrzucił woźnicę z wozu, roztrzaskując powóz o mur. Drugi woźnica rzadko sięgał po lejce, koń biegał gdzie chciał, wóz został wielokrotnie zniszczony, przez wypadki, koń stawał się coraz bardziej dziki i niezależny i całkiem przestał słuchać woźnicę. Trzeci woźnica prowadził wóz rozważnie, wykorzystywał możliwości konia, jego szybkość, prowadził go w dobrym rytmie. Dobrze odżywiał konia, utrzymywał z nim bliską relację, klepiąc go po głowie i gładząc jego grzywę. Ufał końskiej intuicji, która wielokrotnie udowodniła swoją przydatność. Pozwalał też raz na jakiś czas koniowi na swobodne bieganie na polu. Trzeci woźnica stworzył z koniem prawdziwą i głęboką więź, niektórzy nazywali to przyjaźnią.
Świadomy i nieświadomy proces umysłowy
Właśnie w tej chwili kiedy czytasz te słowa, nieświadoma część twojego umysłu przetwarza miliony bitów informacji. Wszystko co znajduje się w twoim polu percepcyjnym: stół, krzesła, monitor, padający śnieg za oknem, dźwięki takie jak poruszenie na krześle, oddech, odgłos komputera, to w jaki sposób siedzisz na krześle, nacisk na kręgosłup, temperatura w pokoju. Podczas gdy świadomy proces umysłowy ograniczony jest do 7+-2 bitów informacji, nieświadomość rejestruje całość percepcyjnego doświadczenia, każdy element, który ciebie otacza.
Jeśli skupisz świadomość na swoim ciele odkryjesz wiele fenomenów, które istnieją właśnie teraz. Oddychasz, bije twoje serce, w całym ciele występują mikrodrgania, możesz wyczuć swój puls. Dodaj do tego pracę wszystkich organów, utrzymywanie ciepła, trawienie pokarmu, tysiące sygnałów wysyłanych przez cały twój organizm. Kiedy będziesz czytał zbyt długo, w pewnym momencie poprawisz się na krześle lub w fotelu, lub przewrócisz na drugi bok, jeśli leżysz, prawda? Czy zrobiłeś to świadomie? Nie, twój organizm wysłał nieświadomy sygnał, coś w stylu - "Korzystne dla ciebie będzie jeśli zrobisz to i to" i zrobiłeś to, świadomie? Nie, zrealizowałeś to nieświadomie i dzięki temu nie będziesz miał bólu kręgosłupa, odcisku na policzku czy jakiejkolwiek innej dysharmonii, która powstałaby, jeśli nie posłuchałbyś nieświadomych sygnałów. Zastanów się jak często w czasie całego dnia docierają do ciebie sygnały tego typu i jak wiele zachowań w twoim codziennym repertuarze należy całkowicie do domeny nieświadomego procesu umysłowego.
Pomyśl o tym co wykonujesz bardzo dobrze, być może jest to jazda samochodem, albo jakiś sport, malowanie, taniec. Zdecydowana większość ludzi, kiedy wykonuje jakąś czynność na wysokim poziomie kompetencji nie robi tego świadomie. Nieświadoma kompetencja jest najwyższym poziomem uczenia się. Obliczono, że około 95% wszystkich czynności wykonywanych w czasie dnia jest realizowanych bez udziału świadomości, zaczynając od mycia zębów, chodzenia, dojeżdżania do pracy, wykonywania wszystkich naszych małych i dużych nawyków, które stanowią o jakości naszego życia.
Jeśli wyobrazisz sobie, że wchodzisz do ciemnego pokoju. Twoje świadome procesy umysłowe są jak światło latarki, możesz oświecić bardzo wyraźnie daną część pokoju, jednak cała reszta pozostaje w ciemności. Wykorzystywanie świadomych procesów w codziennym życiu jest oczywiście uwarunkowane kulturowo, nasza cywilizacja jest silnie zorientowana na racjonalne myślenie i to jeszcze na długo zanim Decrates dokonał niesławnego podziału na umysł i ciała. Trening jaki przechodzimy od narodzenia poprzez szkoły i uniwersytety jest silnie ukierunkowany na mistrzowskie opanowania użytkowania świadomego umysłu. Wracając do ciemnego pokoju, nieświadome procesy są jak zapalenie światła w całym pokoju, ale ponieważ niewielu z nas w dzieciństwie przechodziło trening wykorzystywania tego typu stanów, często jest to jedynie mignięcie. Niektórzy efektywną komunikację z nieświadomością nazywają intuicją. Inuticja jest to proces, który może być bardzo złożony, jednak zachodzi na poziomie nieświadomym, to co dociera do ciebie świadomie to wynik tego procesu.
Pamiętam, kiedy podróżowałem na motocyklu przez Himalaje, będąc wysoko w górach droga została zalana przez potok, według mapy do najbliższego miasta zostało około 40 kilometrów i była to jedyna droga, byłem zmęczony i głodny. Oparłem głowę na kierownicy motoru, czułem zniechęcenie i marzyłem o tym, aby zasnąć. Zamknąłem oczy i po chwili poczułem jak moje ciało przechyla się w prawą stronę, głowa odwraca się sama w tamtym kierunku. Podążając za tym ruchem ciała obróciłem się zupełnie w prawą stronę i otworzyłem oczy. Między drzewami dopiero teraz zauważyłem małą ścieżkę, kiedy do niej podszedłem zauważyłem na niej ślady motocykla. Okazało się, że tą drogą nie jechałem więcej niż 20 kilometrów i trafiłem do upragnionego miasteczka, gdzie mogłem do woli najeść się pakory i wypić indyjskie chai. Świat się przez to nie zmienił, pewnie za jakiś czas kolejny podróżnik natknie się na taką przeszkodę. Największe zwycięstwo z tamtej chwili nie polegało na tym, że znalazłem drogę czy uzupełniłem mapę o kolejną kreskę. Najważniejszy stał się ruch ciała, który prowadzi mnie przez życie coraz wyraźniej.
Jeśli kiedykolwiek będziesz miał okazję spotkać ludzi z plemion pierwotnych, myśliwych z Amazonii, australijskich aborygenów, zaobserwujesz, że większą część dnia spędzają oni w czymś co określają jako czas snów, otwartym na sygnały i projekcje z nieświadomości stanie umysłu. Oczywiście nazywają to inaczej, dla nich to Wielki Duchem, duch dżungli, duchy przodków, Wielkie Zielone Śniące Mrówki (poważnie) czy boska inspiracja.
Charakterystki
Zarówno świadome jak i nieświadome procesy umysłowe mają swoje specyficzne charakterystyki. Świadomy umysł jest logiczny, jego wnioskowanie oparte jest na regułach, linearny - jedno zdarzenie prowadzi do drugiego, posiada ograniczoną objętość lub moc przetwarzania informacji, nadaje znaczenie, przypisuje obiekty do kategorii.
Nieświadomy umysł posiada olbrzymie możliwości przetwarzania informacji, w każdej sekundzie dokonuje operacji na milionach bitów danych. Nieświadomym jest wszystko to, czego nie jesteś świadoma w tej chwili, zawiera kompletny zapis wszystkich wydarzeń z twojego życia. W wielu badaniach naukowych nad elektrostymulacją mózgu, badani przypominali sobie z perfekcyjną dokładnością informacje i zdarzenia doświadczane nawet we wczesnym dzieciństwie. Funkcją nieświadomego umysłu jest także organizowanie i porządkowanie danych pamięciowych. Nieświadomość zarządza całym fizycznym organizmem, reguluje gospodarkę hormonalną i funkcje działania narządów wenętrznych, posiada aktywny zapis reakcji nawykowych na miliony różnego rodzaju bodźców. Także emocje są domeną nieświadomości.
Nieświadomy umysł i zmiana osobista
Gdyby zmiana była możliwa tylko dzięki świadomemu umysłowi, każdy z nas myśląc o tym czego pragnie, jakim chce być, co chce osiągnąć - realizowałby to. Dla przykładu, kiedyś pracowałem z osobą, która posiadała lęk wysokości. Osoba ta w młodości wielokrotnie brała udział w górskich wyprawach. Podczas jednej z wypraw ciąg wydarzeń i myśli spowodował, że jej umysł stworzył coś co można nazwać lękiem wysokości, lub fobią na przebywania wysoko nad ziemią. Gdyby zmiana była możliwa dzięki świadomemu umysłowi, osoba ta po prostu podjęłaby decyzję "Czuję się bezpiecznie". Nasz umysł i cały organizm nie uczy się jednak w taki sposób. Dlatego też absurdalne jest wielokrotne powtarzanie afirmacji, próby wdrukowywania świadomymi procesami, świadomych treści. To po prostu nie zadziała. Oczywiście, dzięki oddziaływaniu na nieświadomy umysł, klient uzyskał możliwość dokonania redefinicji nieświadomego znaczenia przebywania na wysokości, stworzenia alternatywnych sygnałów, a tym samym zniknęły jakiekolwiek reakcje lękowe.
Kiedy zaczniesz uczyć się NLP, prędzej czy później trafisz na prace Miltona Ericksona. Słynny hipnoterapeuta, który był w stanie pomóc praktycznie każdemu pacjentowi czy klientowi. Milton Erickson nie wprowadzał ludzi w trans, zawsze twierdził, że stan transu jest dzielony przez terapeutę i klienta, tym samym samemu będąc w zmienionym stanie świadomości, "zapraszał" do przyłączenia się. Erickson pracował na procesie nieświadomym, twierdził, że pacjent staje się pacjentem, kiedy świadomość traci połączenie z nieświadomym umysłem. To co nazywamy problemami jest w rzeczywistości sygnałami od nieświadomego umysłu, ukierunkowującymi na rozwiązania korzystne dla organizmu. Choroba jest oznaką długiego braku efektywnej komunikacji pomiędzy świadomościa i nieświadomością.
Jednym z głównych celów Nowego Kodu NLP jest doprowadzenie do synergicznej współpracy świadomego i nieświadomego umysłu. Jest wiele sposobów pracy z nieświadomym procesem: ustalenie sygnałów ideomotorycznych i zadawanie pytań, metafora, amplifikacja symptomów, marzenia senne, aktywna wyobraźnia, hipnoza. W ujęciu Klasycznego Kodu NLP świadomy umysł był odpowiedzialny za większość etapów i procesów zmiany, obecnie John Grinder naucza bardziej ekologicznego podejścia, któryt uwzględnia udział nieświadomości we wszystkich istotnych krokach.
Tworzenie sprzymierzeńca
Kiedy będziesz wiedział w jaki sposób twoje nieświadome procesy komunikują się z tobą, będziesz mógł używać ich jako sprzymierzeńca na wiele różnych sposobów. Pierwszym krokiem jest stworzenie wyraźnych i prawdziwych sygnałów nieświadomości na "Tak" i na "Nie". Posiadając te dwa sygnały możesz zacząć zadawać pytania, weryfikować wybory, odkrywać, ustalać postępowanie nieświadomego umysłu., posiadasz wtedy także możliwość weryfikacji ekologii i skuteczności swojej interwencji. Wraz z praktyką i osiąganiem coraz większego doświadczenia, komunikacja z nieświadomością, staje się w pełni naturalna, szybka i dynamiczna.
Poniższa procedura jest jednym z przykładów tworzenia sygnałów.
1. Poproś swój nieświadomy umysł, aby dał ci wyraźny sygnał na "Tak". Czekaj na reakcję swojego ciała. Jeśli odczujesz jakąś zmianę, ruch części ciała, pulsowanie, nacisk, rozluźnienie, zapamiętaj to jako sygnał.
2. Powtórz świadomie to uczucie, ruch, zmianę, która zaszła. Jeśli jest to możliwe, poproś nieświadomość o inny sygnał. Powtarzaj dopóki znajdziesz sygnał, którego nie potrafisz powtórzyć świadomie. Jest to gwarancje prawdziwego sygnału od nieświadomości.
3. Poproś, aby nieświadomość powtórzyła sygnał dwukrotnie intensywniej, jeśli był to sygnał na "Tak". Jeśli sygnał zostanie zwielokrotniony, posiadasz prawdziwy nieświadomy sygnał na "Tak".
4. Jeśli sygnał nie został zwielokrotniony, poproś, aby nieświadomość osłabiła sygnał dwukrotnie, jeśli jest to sygnał na "Nie". Jeśli sygnał zostanie osłabiony , posiadasz prawdziwy, nieświadomy sygnał na "Nie"
5. Powtórz kroki 1-3 dla nieświadomego sygnału na "Nie"
6. Kiedy posiadasz wyraźne, prawdziwe sygnały na "Tak" i na "Nie"
rozpocznij zadawanie pytań, procesy podejmowania decyzji, weryfikację działań już podjętych, możesz negocjować, tworzyć nowe zachowania. Możliwości są niczym nie ograniczone. Bądź dokładny i precyzyjny.
Co dalej?
Możliwość wykorzystania komunikacji z nieświadomym umysłem są nieograniczone. Zaczynając od podejmowania decyzji, transformacji emocjonalnych, reorganizacji nawyków, poszerzania percepcji, aż do aktywnego zarządzania gospodarką hormonalną. Jest to nawiązywanie przyjaźni z samym sobą, z potężnym przyjacielem, który zawsze był z tobą i wykonywał ogrom pracy, każdego dnia. Pytanie brzmi: Czy chcesz wykorzystać nieświadome procesy swojego umysłu? Pytanie brzmi: Jakim ty chcesz być woźnicą?
